بازآفرینی مراکز تاریخی شهر‌های ایرانی با محوریت گردشگری با تلفیق مدل‌های برنامه‌ریزی استراتژیک و تحلیل شبکه (ANP-SWOT)؛ مطالعه موردى: بافت تاریخی کلان‌شهر تبریز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

با توجه به نحوه شکل­گیرى شهر­هاى ایرانی- اسلامى، مراکز تاریخی شهر­ها داراى نقش حیاتى بوده و از اهمیت زیادى برخوردار هستند. این مراکز، به دلیل مرکزیت جغرافیایی، سهولت دسترسی، مرکزیت ثقل اقتصادی و ویژگی­های تاریخی- فرهنگی دارای پتانسیل بالقوه بالایی می­باشند؛ اما علی‌رغم ویژگی­های مثبت قسمت مرکزی شهر­ها، بافت آنها از لحاظ مشکلات کالبدی(فرسودگی)، زیست­محیطی، درهم پیچیدگی بافت و ضعف زیرساخت­ها رنج می­برند. در میان شهر­های کهن ایران زمین نیز، نمونه­ای که در شهرسازی سنتی ایران دارای اعتبار و هویت ویژه بوده، شهر تبریز می­باشد. مرکز تاریخی این شهر، گنجینه­های گرانبهایی از آثار تاریخی و فرهنگی بشر را در خود جای داده که با فرسودگی آنها علاوه بر ساختار کالبدی، هویت فرهنگی و تاریخی شهر نیز در معرض خطر نابودی قرار گرفته است. بنابراین برای جلوگیری از کاهش اهمیت این مراکز تاریخی، اجرای طرح­های باز­آفرینی امری ضروریست. از آنجا که باز­آفرینى این مراکز نیازمند سرمایه­گذاری قابل توجهی مى­باشد، به نظر می­رسد می­توان با استفاده از ظرفیت­های بالقوه گردشگری شهرى به منظور تشویق هم­زمان بخش خصوصی و حمایت­هاى بخش دولتی جهت سرمایه­گذارى برای تحقق­پذیرى این طرح­ها بهره­بردارى نمود. لذا پژوهش حاضر با رویکری توصیفی - تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و میدانی و بهره­گیری از مدل SWOT و مدل تحلیل شبکه­ای(ANP­)، با شناسایی نقاط قوت و ضعف و فرصت­ها و تهدید­هاى موجود گردشگری در مرکز تاریخی شهر تبریز راهبرد­هایى در جهت بهبود وضع موجود بافت ارائه داده است. بر اساس نتایج پژوهش، راهبرد­های WT2،  ST3 و WO1 سه راهبرد دارای اولویت برای بازآفرینی بافت تاریخی کلان‌شهر تبریز می­باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Recreation of historical centers of cities in Iran based on tourism and integrating strategic planning and network analysis (ANP- SWOT); A case study of historical texture of Tabriz metropolis

چکیده [English]

With respect to the formation of Islamic Iranian cities, historical centers have a crucial role and are quite important. These centers have enormous potential due to their geographical locations, availability, concentration of economic problems and cultural-historical properties; but despite the positive features of the central part of the cities, their texture suffers from physical, bio-environmental, context complexity and lack of infrastructures problems. Among the ancient Iranian cities, a sample that is important in Iranian traditional urban renewal is Tabriz. The historical center of this city has precious treasures of human culture and historical monuments, which their erosion may lead to cultural and physical structure problems as well as losing the historical identity of the city. So, the foundation of recreation projects seems to be essential to keep the historical centers. Since the recreation of these centers is in the need of considerable investment, it seems that it is better to use tourism potential to encourage the private sector and support of public sector in order to do investment for the implementing such projects. Thus, the present study used an analytical descriptive approach; library and field studies, SWOT model and network analysis (ANP) to introduce approaches to the improvement of the present condition through identifying strengths, weaknesses, opportunities and threats of tourism in the historical center of Tabriz. Based on the obtained results of the study, WT2, ST3 and WO1 strategies have three priorities for recreating the historical context of Tabriz metropolis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • historical centers
  • Erosion
  • recreation
  • Tourism
  • Tabriz Metropolis